Nok er nok

Det kan bli for mykje rhododendron. Denne busken som i blomkålform spreier sine intense fargar over alt, i byrom og villastrok. Eg har fått nok, men må avslutta på ein verdig måte. Det er fint å kunna kombinera intensiteten med myriadar av kvite småblomar, eller med viltveksande soleier som folk ikkje temjer på annan måte enn å slå dei ned – som om det hjelper. Så er det nokre få rhododendron som har ei overraskande open form. Dei likar eg. Eg kan gå inn i dei, og frå utsida gløder blomekvastane som rubinar inn mot midten. Dei to siste bileta er såleis frå ein gravplass som vart spesielt oppretta for folk som døydde i spanskesykja for ein del mannsaldrar sidan.


Det banale

I sist blogginnlegg viste eg foto av ein rhododendron sett bakfrå, og hevda at det klassiske (banale) er heilt borte. Ein lesar vart provosert av ordet 'banale': – Det er banalt å tru at biletet vert mindre banalt av alltid å gjera det annleis.

Ordet banalt har noko utflytande over seg. Dei fleste gled seg over ein vakker solnedgang. Kvifor er det då så vanskeleg å gle seg over eit foto av det same? Kanskje av di formatet er krympa og av di fargen som oftast er den same. Det er som å eta graut til middag kvar dag. Men eg trur det er mogleg å heva det banale over det banale ved å finna nye måtar å presentera det på.

Den svenske forfattaren Thomas Nydahl skriv: – Det verdslege er i dei fleste tilfelle synonymt med det banale. Til eldre eg vert, til større trong får eg for det banale. Torsdagstimane i sola, med leikandde born på stranda, med ein enkel kopp kaffi og ein matpakke. Tidlaus banalitet. Kva meir kan ein trå etter?

Ein ting er banalitetar i det visuelle, men det same finst i rikt mon i tekstar, også av dei som skulle vita betre. Ein fotograf skreiv i samband med ei utstilling at det er ikkje berre å gå ut og knipsa: – Eg vurderer mellom anna lyset. Fotografering er jo eigentleg magi eller tryllekunst, der er lyset heilt essensielt.

Eureka!

Stundom trur me at me greier å skapa noko som løfter sinnet og får oss til å gløyma alt anna. La oss gle oss over slike sjeldne og gode stunder.

Ja, lyset er essensielt for dei vedlagde fotoa (eureka!). Magien er fråverande, som på alle bilete eg tar. Påstanden min er (enno ein gong) at magi ikkje finst. Det veit ein kvar tryllekunstnar. Bileta spriker i alle retningar, men har det felles at dei er tatt innafor ein radius på hundre meter, og er frie for solnedgangar og rhododendron.


Flower-power

Det japanske kirsebærtreet (Sakura på japansk) blømer villig fleire stader i Noreg, blant anna i Bergen. Blomen har kort levetid. Her har kronblad samla seg langs fortaukanten på Leirvik i Stord. I japan er bløminga ei storhending. Somme staderer er heile landskap oversådd med sakura. Det kan sjå ut som nyfallen snø når fleire hundre tusen tre av den kvite arten blømer samstundes. For samuraiane var sakuraen ei påminning om at livert er kort. Også i dag hender det at jentebarn får namnet Sakura.

Rhododendron er ein overdådig, nesten barokk plante. I dag fotograferte eg han 'bakfrå', gjennom greinverket og mot sola. Det klassiske (banale) preget er heilt borte.

Tusenfryd blir lett grafisk når du prøver å attgje blomen utan at han 'brenn ut', og let vera å korrigera den mørke bakgrunnen.


Tid for sykkel

Sitatet: – Alt betyr noko, alt. Same kor banalt eller stygt det er så har det ei hemmeleg meining. (Clarence Jo Laughlin)

Med sykkel rekk eg over meir enn når eg går, og så slepp eg det dårlege samvetet med å bruka bil. To timar på to hjul, og undervegs festar eg på minnebrikka det som fell meg inn. Det blir vilkårleg, men i beste fall passar eit og anna motiv inn i tema eg arbeider med. Rhododendronen treng inga forklaring. Foto nummer to viser, i nedre kant, murane til eit kvernhusanlegg som kanskje var i drift for hundre år sidan. På toppen av skråninga moderne hus som kontrast, og til venstre ein snipp av eit ugudeleg stygt parkeringshus. Spor i asfalt utfordrar komposisjonslysta. Vedlad har eg alltid likt, og eg sansar fort om den som har lagt det set si ære i å gjera det vakkert.


Om å sleppa å seia noko

Sitatet: – Det er fint når eit menneske, som grunnleggande har forstått eit tema, ikkje er villig til å opna munnen. (Yoshida Kenko).

Eg forstår ikkje mine tema eller foto, og er glad eg slepp å seia noko om dei. Det er så mange merkelege utsegner om kunst, også frå kunstnaren sjølv (sjå t.d. førre bloginnlegg). Om nokon ser noko kosmisk eller magisk i mine foto, så er eg fri til å seia at eg ikkje forstår kva du snakkar om. Men det er den som ser fotoet som 'eig' det.

På tilrettelagde skogsstiar møter eg ofte folk. Stundom vert det veksla nokre ord, i beste fall ein spøk. Det er greitt. Om eg gjev meg inn i eit hogstfelt – som stundom kjennest som eit minefelt – møter eg ingen, og det er endå greiare. Bileta her er frå og ved eit hogstfelt ein vedunderleg dag. Slikt er lise for sjel og tanke. Dei fleste av bileta gjer seg best i svart-kvitt, menn nummer to måtte vera i fargar.


Noko må ein seia

Sitatet: – Mitt kunstnerskap dreier seg om en introspektiv undersøkelse av tid og rom. Innholdsmessig er undersøkelsene preget av et forsøk på å begripe størrelser som «her» og «nå» via idébaserte omveier. Omveiene spenner fra mikro- til makromålestokk, og er for tiden preget av en eklektisk interesse for astronomiske fenomener og det ekspanderende universet. (Merete Joelsen Aune ved kunsthøgskulen i Oslo i samband med ei grafisk utstilling nyleg.)

Det er kjekt å få forklarit det som er vanskeleg å forstå.

Siste dagars foto: Konstant blid, dette fabeldyret som er forlate av eigaren sin, og ligg strødd som søppel ein eller annan stad.

Turen sist veke gjekk til ein stad langt inne i ein skog, til eit kvernhus der ein kan skriva namnet i turboka. Hit kjem folk enten det er midtvinter eller midtsommar. Ungar har store glede av å laga grafiske kunstverk (utan forklaring) i boka. Like i nærleiken er det store hogstfelt. Dei som går tur likar ikkje slikt. Dette er noko som grip inn i deira naturoppleving slik ho 'alltid' har vore. For skogeigaren er det som ein kjøkenhage; gulrøtene må opp av jorda når deir er på sitt beste.

Vindmøllene ser eg kvar gong eg reiser med ferja. Først var det ei, så to, så tre. Alt tyder på at det kjem enno ei. Dei er majestetiske, utan at eg legg fpr mykje vekt på det ordet.


Usamanhengar

Sitatet: – Historia om livet mitt er historia om verda. Eg forsikrar meg alltid om at det eg formidlar i kunsten er sanning. Og sanninga er berre mi eiga livsrøynsle (Yoko Ono)

Er dette sagt av ein audmjuk kunstnar, eller ein arrogant kunstnar med oppblåst ego? Eg trur mest det siste.Det er så mange som har funne sanninga at det er til å få fnatt av.

Dagens foto har ingen annan smanheng enn at dei er tatt på, eller ved, eit stort industriområde. Her står det mellom anna mange kontainarar. I ein av dei fall eg for denne kreasjonen. Han kunne like gjerne hengt i Museet for samtidskunst (Foto 1). Den svære kranen er blå, og bygningane under han dels  sterkt raude. Men det fungerer i svart kvitt òg (foto 2). Foto 3 er ei metallplatting som stikk ut over sjøen. På det siste biletet ser ei lita jente bort mot industriområdet, der det vert montert vindmøller som skal setjast opp i sjøen på skotskekysten.


Fjord og himmel

Dagens sitat: – Atget visste ikkje at han var Atget. (Howard Adams)

Eugéne Atget var ein kjend fransk fotograf.

Dei fleste fotografar som tek mediet alvorleg drøymer. Til dømes at i morgon tek eg det beste biletet nokon gong. Eller at skal laga ei bok som alle vil elska. Eller at eg skal gjera ei reise der all konsentrasjon er retta mot fotograferinga. Det siste er litt farleg, for då kan ein gå glipp av mykje.

Eg har gjort ein avtale med fjord og himmel. Reiser ei bestemt ferjestrekning minst ein gong i veka og fotograferer det som er utanfor salongen. Dette vil eg gjera fram til om lag oktober.  Eg likar tanken på ein avtale med element som ikkje veit dei inngår ein avtale, og altså ikkje gjer det. Så får eg sjå kva som kjem ut av det til slutt. Helst vil eg at det skal bli ei bok.

Inspirasjonen kjem frå den japanske fotografen Hiroshi Sugimoto. Han er kjend for ein fotoserie der hav og himmel møtest, ikkje noko meir enn det. Eg ønskjer ikkje å kopiera han, men likevel å gjera det så minimalistisk som mogeleg. Himmel, fjord, og litt land, har uendeleg med variablar.

Samstundes gjev ei lang ferjestrekning høve til lesing og refleksjonar. Til visse tider er det få passasjerar, men ein sjeldan gong vert det utveksla ord mellom to ukjende. Det er heller ikkje å forakta.

Det øvste fotoet har eg kanskje vist før, dei to andre er nye.


Turist i Bergen, 3

Dagens foto treng nesten ikkje tekst, og ikkje har eg tenkt å filosofera noko særleg heller. Men byvandring er fint, særleg i gamle bydelar der trafikken er liten. Nordnes i Bergen byd både på harmonisk og forvirrande arkitektur. Nykirken står på Nordnes. Sentralt i byen prøver krokusen å mildna synet av det trøysteslause rådhuset.


Turist i Bergen, 2

I det førre blogginnlegget tok Roald Sundal med eit utdrag frå eit interju med ein fotostudent. Det var skræmande lesnad. Erling Kagge har skrive boka «Stillhet i støyens tid». Der viser han mellom anna til Ludwig Wittgensteins kjende utsegn: «Om det ein ikkje kan tala om, må ein teia», og «Det som kan visast kan ikkje seiast».

Dersom eit foto er så vanskeleg tilgjengeleg at det må følgjast av ein lang tekst eller tale, så er som oftast bortkasta på meg.

Kattane i Bergen finn du helst i dei gamle, tronge bydelane, som til dømes på Nordnes. Her blir katten tatt på alvor. Den svarte katten som sit over teksten CYK, ser ganske frisk ut. Ikkje veit eg kva ordet CYK tyder, og same kan det vera. Og ikkje aktar eg å finna ut om «Farlig katt» verkeleg er farleg. Eg vil ikkje risikera ein pelsdott med klør hengande om halsen.

Kattediktet til Olav H. Hauge fann eg for nokre månader sidan på ein skule i Ulvik, og så dukka det ganske nyleg opp på eit gamalt hus på Nordnes. Skulle teksten vera vanskeleg å lesa, så står det: «Katten sit i tunet når du kjem. Snakk litt med katten. Det er han som er varast i garden.»