På oppgåtte stiar

Knut Hamsun gjekk på gjengrodde stiar. Denne veka gjekk eg oppgåtte stiar, velkjende og nesten folketomme. Det er godt, etter eit par lengre reiser, å rusla i velkjent terreng. Kanskje ser eg noko eg ikkje har sett før. I samtalar med andre fotografar har eg fatta interesse for det som kallast for komfortsona. Kom deg ut av komfortsona! Kva inneber det? Eg meiner eg ofte har vore utanfor komfortsona, men må vedgå at eg likar meg best innafor. Sjølv på gamle stiar er det mogleg å finna nye motiv og å vinkla dei gamle på nye måtar.

Dessutan, på lange reiser vert eg fort overmett, Og heimkomen frå den siste reisa nyleg greidde eg å sletta 40-50 av dei beste bileta. Då trengst dei litt sorgbearbeidng for ikkje å bli sprø. Så denne gongen får det greia seg med nokre enkle motiv frå nærmiljøet.


Spindelvev og piler

Alltid dette indre imperativ om å fotografera. I religiøs jargong heiter det eit kall – det er ei kraft utanfor deg som byd deg å gjera noko bestemt. I morgontimane i dag såg eg den finaste spindelveven eg nokon gong har sett. Eg tenkte ikkje på å fotografera han, berre å oppleva han. Slik tenkjer eg oftare og oftare. Kvifor ta eit bilete når det likevel forsvinn i den digitale skoddeheimen saman med millionar av andre foto?

Dette er defensiv tenking, men den ligg alltid i bakhovudet.

Som ein del av trafikkskiltinga finst det piler i vegbana for å føra deg på rett veg, til dømes der to køyrebaner vert snevra inn til ei. I motsetnad til spindelvevar er det ytterst sjeldan slike piler vert fotograferte. Så då gjer eg det. Pilene er lange og uformelege, men frå bilistens perspektiv er dei heilt greie. Nokre av dei har intrikate mønster som viser at eit menneske har gjort sitt beste for at pilene skal oppføra seg i samsvar med forskriftene. På nært hald står dei ofte fram som reine abstraksjonar. Ein kan falla i stavar av mindre. Og kor uendeleg mykje meir grovkorna og enkle dei er enn spindelveven!

Ei etterlengta reise gjer at det kan gå litt lenger tid enn vanleg før neste blogginnlegg.


Ask og løer

Det forrige blogginnlegget viste ein ask på Halsnøy kloster. Seinare har eg fått greie på at dette er den eldste freda asken i Noreg. Han er om lag 550 år gamal. Kring 1850 slo lynet ned i treet og delte det i to. Men framleis struttar han av grøne blad og seig overlevingsevne.

Så over til løene i dette innlegget. Det første fotoet er ferskt; løa er det ikkje. Eg stod i det som må ha vore møkakjellaren og såg fire etasjar oppover. Eit slikt ribba (og flott) interiør har eg ikkje sett før. Eg brukte eit 24 mm tilt- og skift-objektiv, og sydde saman to eksponeringar for å få alt (det meste) med.

Vestlandet er fullt av småbruksløer som ikkje er i bruk. Nokre er framleis velhaldne. Dei fleste er i sterkt forfall eller reine ruinar. Eg har fleire hundre slike foto i samlinga mi. Det er litt vemodig å å sjå på dei. I vår tid skal også landbruket vera rasjonelt og effektivt. Denne utviklinga let seg ikkje styra. Regjeringa – same kva farge ho har – er underlagt større krefter enn seg sjølv.

Eg viser ikkje desse bileta for å henga ut dei som eig løene. Dei fleste småbønder manglar pengar til å gjera noko med det.


Nektar å gje seg

Klosterhagen eg oppsøkjer to-tre gonger i året er god å vera i. Me var to som reiste dit for å sjå ei fotoutstilling i hovudbygningen, men det var stengt. I staden gjekk me i solskinet blant dei mektige trea. Eg oppdaga ein ask eg ikkje hadde sett før. Han er smuldra opp innanfrå, og halve treet er borte. Likevel har han ei kort, men frodig krune. Kor kjem all denne livsviljen frå?

På det biletet som viser utsida kan du kanskje sjå ein ørliten kvit flekk midt på stammen. Eg tenkte eg skulle pirka han vekk før eg fotograferte. Så viste det seg å vera eit lite, firkanta plastskilt som truleg har fortalt noko om akkurat dette treet. No er teksten så godt som utviska, og skiltet er snart heilt innkapsla i treet. Herleg!

På det første fotoet kan du til venstre for stammen så vidt sjå dei to kranane på ei kranplattform i fjorden langt borte.


Eit støv i kosmos

Slik kjenner ein einsleg bloggar det. I ferien kjende eg det ekstra godt. Smarttelefonane var konstant i bruk kring meg. Titusenvis av bilete liknar mine eigne. Eg var i selskap nyleg, der ein av personane stolt viste fram ein lang serie med bilete på den vesle skjermen. Det svimla for meg til slutt. Ikkje dermed sagt eit vondt ord om prestasjonane til personen. Over alt ser eg fabelaktige foto, kanskje meir i teknisk forstand enn i innhald.

Eg får ofte høyra at det er gamaldags å blogga, og eg ser på responsen at det er nesten ingen som ser bileta mine. Dette er ein bitterleg klage som eg har framførd før. Eg brukar ei gamaldags handsag der ande brukar motorsag. Men kvifor klaga? Eg har då gått inn i dette med opne auge, og mine omgivnader oppmodar meg til å vera positiv. Så då så.

Så eg byrjar litt stillferdig etter ferien, med tre variasjonar over same motiv, tatt tidlegare i år. Eg innbiller meg at ein kurator eller kunstkritikar ikkje vil finna noko å spinna på her, og bra ville det i så fall vera. Seinare kjem eg til å plukka frå samlinga av feriefoto. Etter kvart dukkar det vel opp andre ting òg.

I det stille kosar eg meg med å planlegga fotobøker til internt bruk, både tema og årets reiser. Det er bra for stilsanen og andre sanser, og med tida vonleg til glede for dei få som får sjå bøkene.


Tre

I tillegg til knott og augnestikkar er tre det mest fantastiske som finst, ja, pluss nokre andre ting. Ein stamme strekkjer seg frå mold  mot himmel, med mange tusen nåler eller blad. Kvart blad skal ha næring og vatn.

Det er sjeldan å finna to så fine bøkar attmed kvarandre, ein blodbøk og ein hengebøk. Desse veks i Sandnes kommune.

Halsnøy kloster har også nokre mektige tre, for det meste bøk. Her har kjærastepar rissa inn bokstavane sine, datoar og hjarte, og vore trufaste mot kvarandre den tida det varde.


Kontrastar (II)

Kontrastane kan vera store innafor same smale tema. Dei to rustfotoa her er frå same staden, tatt med få meters mellomrom. Eg er ikkje i tvil om kva eg likar best.

Onsdag fekk eg sjansen til ein lengre biltur, men hadde lite glede av han. Det var strålande sol frå skyfri himmel, og eg ville helst hatt skyer. Det nederste biletet er det einaste eg tok på turen.  Det er frå ein liten gravplass som kneisar høgt over dei få husa i bygda. Johan rakk ikkje å fylla femti år, men han hadde fått oppfylt ein stor draum før han døydde – å køyra motorsykkel på den kjende Route 66 i USA. Vegen vert bygd i midten av 1920-åra, og går frå Chicago til Los Angeles. Han er omtala i både i litteratur og musikk. John Steinbeck skreiv om Route 66 i «Vredens druer». Framleis er store delar av vegen køyrande.

På gravsteinen til Johan er det attgjeve det som for meg ser ut til å vera eit foto av ein motorsyklist på veg mot solnedgangen. Eg kjenner ikkje historia bak, men reknar med at Johan sjølv fekk oppleva Route 66 på motorsykkel.

Det er ferietid, og dermed blir det litt ujamn oppdatering av bloggen i juli og august.


Kontrastar

Eit streif avgrensa til øya eg bur på, kan by på mange kontrastar. I fleire år har eg fotografert det eg kallar installasjonar av siloballar. Eg var tilfreds med å attgje dei i svart kvitt. Så kom dei rosa ballane, og no nyleg dei blå ballane. Uråd å attgje dei i anna enn fargar. Og så oppdaga eg at dei farga ballane også kan ha sjatteringar og mønster. Kanskje det hadde blitt endå fleire spennande studiar om eg hadde gått tettare innpå.

I det som noko misvisande kallast ein næringspark, kom eg over ei lang rekkje med oppstallerte betongelement. Dei venta på å bli monterte i ei høg bustadblokk. Fotografisk var det rein geometri. Den farga stroppa berga biletet.

Og så ein heilt annan installasjon; ein uttørka einerbusk, stilt opp-ned i eit gamalt beiteområde som berre spelsauen har glede av. Ikkje eit menneske å sjå, om lag ein kilometer inn på ein umerka og kronglete sideveg til europavegen.


Eit krypinn for draumar

Det er mykje arbeid og stress med å skaffa seg eige hus. Meklaren skal ha sitt, banken sitt. Signatur på papir du ikkje les likevel. Flytta ut, flytta inn.

Mindreårige fulle av virkelyst har det lettare. Ein stabel kasserte plankar og bord. Spiker. Hammar – logistikk og samarbeid. Og vips, så har gutane (eller jentene) si eiga hole der dei kan snakka om mangt dei ikkje har greie på. Og utan at dei veit det har prosessen vore til stor nytte for den vidare utviklinga mot vaksenlivet.

Som fotograf er det rein flaks at eg kjem over slike hytter Ein stad er det ein haug eg har gått framom mange gonger utan å sjå kva som var på toppen. Ein dag gjekk eg opp den kronglete stien, og der var ho.

Om byggverk nummer tre er i sin første entusiastiske fase, eller om prosjektet er oppgitt, veit eg ikkje noko om.

Byggverket på det nederste fotoet kan knapt kallast eit byggverk. Eg køyrde til sjøen på ein umerka og svært smal veg. Litt avsides frå vegen var det eit glimt av noko som måtte vera høvla, og der låg denne kiosken for Gilde pølser, og Åpent heile døgret, men ikkje ei sjel å sjå. Mattilsynet har ikkje brydd seg.

Gute- og jentehytter har kort brukstid, men ein skal ikkje undervurdera den intense bruk av hjernen i byggeperioden. I vår digitale alder er nettbrettet gjerne prioritert framfor hammar og spiker.


Omslutta av grønt

Ein smal skogssti med tett vegetasjon på begge sider. Og eg har aldri tenkt på det før: Eg er omslutta av fargen grøn. Eg er omslutta av fotosyntesen, vilkåret for alt liv på kloden. Måtte sivilisasjonen verdsetja desse små grøne lungene! For dei vert færre etter kvart som folk krev albogerom. Ein motorveg her, eit byggjefelt der. Det spesielle med denne staden er at eg kan stå på bilvegen der han kryssar ei kløft og sjå rett ned tretoppane. Etter to-tre minutts nedstiging er eg i botnen av lauvskogen og kan leggja svusj-lydane frå trafikken bak seg. I andre enden av skogsvegen er det ei badestrand. Det er ikkje lange spaserturen. Både bekken som renn langs vegen, og sjølve badestranda, er prega av det mineralrike fjellet. Bregnene står tett i denne biotopen. Dei er vanskelege å fotografera, men eg kan undra meg over det fabelaktige byggverket som ei bregne er.

Eg og turkameraetn snakkar ofte om det fabelaktige i naturen, til dømes noko så forbanna som knott. Så mykje liv og vilje (eller instinkt) i ein ørliten kropp! Men det er ei anna historie.