Rimkåpa

Stundom varer det berre éin dag. Rimet dekkjer naturen, og så er det borte. Det er ei frygd å vandra på turstiane ein slik dag, å fortapa seg både i heilskapen og detaljane. Det er ikkje skapt av eit medvit – det er blitt.

Den svenske kunstnaren Waldemar Ihrenbrink måla mellom anna eit heilsvart kvadratisk bilete, og eitt heilkvitt. Kritikarane let som dei skjøna seg på maleria, og kom med merkelege og uforståelege utsegner.

Ihrenbrink sa berre at eit kvitt kvadrat er eit kvitt kvadrat er eit kvitt kvadrat. – Om du ser ein 'ekte' Ihrenbrink med berre den minste antyding til motiv, så er det ei forfalsking. Eg blir lei meg når kritikarane prøver å finna ei djupare meining i mine ikkje-eksisterande kunstverk, sa han.

Eg var glad eg ikkje var i Syden den dagen naturen kledde seg i kvitt utan at det hadde falle ei einaste snøfille, og utan intensjonar. Heller kalde fingrar enn solbrent rygg.


I flomålet

Gjestebloggar: Lars Bø

Mange i Noreg har sjø og strand som ein viktig del av livet. Stranda er ofte lett tilgjengeleg. Det er hit mange tar turen for å slappa av, leika og oppleva fred og ro. Sjøen har ei magisk kraft som påverkar vårt indre. Lyden av bølgjene som rullar mot strand eller brusar med stor kraft, må berre opplevast. Og det er lett å bli sitjande lenge.

Flo og fjøre gjer det ekstra spennande. Delar av landet vert vekselvis gøymt og vist fram. Samstundes har me dei speglande eigeskapane til vatnet. For den fotograferande er dette svært spennande. Sjølv vert eg dregen til stranda titt og ofte, og brukar mykje tid der. Det er alltid noko nytt å oppleva. Barneborna vil gjerne vera med.

Her har eg plukka fram nokre glimt frå året som snart er omme. Eit gamalt gjerde som veks og søkk i sjøen, og like ved ligg 'gullklumpen' som dukkar opp ved fjøre sjø. Ein kai viser seg fram med pålar og algevekst. På ein båttur langs stranda dukkar 'Atlantis' opp. Ved svaberga fløymer ålegraset utover sjøen.


Alt kan fotograferast

– Alt kan fotograferast, ifølgje dei store fotografane som har fått legendarisk status. Det skriv eg gjerne under på, men kva med resultatet? Er det mogleg å få dei mest banale motiv til å skina? Ja, det hender, utan at eg vil ta mine eigne fotografi til inntekt for påstanden. Det er moro å leika oppdagaren; å sjå spor av det store i det små. Å oppdaga ei samling øydelagde doar får tankane til å arbeida. Korleis nærmar eg meg denne porselenshaugen på ein måte som får han til å stå fram, om ikkje skinande, så i alle fall på ein måte eg er nøgd med sjølv?

Denne laurdagen har eg nærma meg svært ulike motiv. Aluminiumsplata fann eg i ein konteiner med metallavfall – ein konteiner eg tittar oppi kvar fjortande dag. Det var eit jernstykke der som eg må ha bilen for å få med meg, så eg måtte nøya meg med den vesle plata på 8 x 10 cm. Det var for dårleg lys ute, så eg fotograferte henne inne i lampelys.

Plantedelar er gjevande å utforska, og stundom er det verdt å fotografera dei. Løken har mange andlet, også det tynne, ytste skalet.

Slik kan ein fotodag arta seg. Eg har like stor glede av prosessen som det ferdige resultatet.


I forbifarten

Gjestebloggar Lars Bø


Eg skulle gjerne fotografert på heiltid. Men med både familie, hus og heim er det ein hel del andre ting som må gjerast. Men når eg fer slik og handlar, vitjar legen, har bilen på verkstad m.m., så får eg brått auga på motiv i sidesynet. Kva gjer eg då? Lærdom frå tidlegare gjer at eg alltid har med kamera. Eit raskt blikk i bakspegelen – nei, der er det bilar. Så vert det ein liten runde før eg endeleg kjem på plass. Det er kanskje galskap, men moro.

Slik fekk eg festa eit einsleg bussventeskur til brikka. Det var ein gråkald haustdag langt frå urbane strøk. Den tette oreskogen understreka stemninga.

Ein dag fekk eg med meg huset og byen. Det nye kulturhuset i Molde og den nære busetnaden.

Like ved trelasthandelen heime står det store kornsiloar. Saman med den gule bygningen og den knall blå himmelen var det akkurat slik det skulle vera.

På ein tur på Ørlandet vart det også litt underleg køyring før eg fekk med meg den gyldne låven, rett før sola gjekk ned.

Det er slikt som dette som er bilete i forbifarten, eller bonusbilete, om du vil.


Variasjonar over geiteramsen

Geiteramsen breier seg over landet. Han er fin i store mengder, men nesten finare når han har sett frø og sleppt dei. Då er fargeptakten borte. I staden har dei smale frøbelgane krølla seg i bortimot sirkelrunde former. Slik kan han stå så godt som uendra i fleire veker. Fotografen har i alle fall to utfordringar. Den eine er vinden, som får geiteramsen til å vifta ved det minste pust. Det andre er bakgrunnen, som gjer det vanskeleg å få planten til å stå reint fram.

Løysinga på begge utfordringane, for min del, er å bruka det vesle heimestudioet i friluft og under tak. Då held dei seg i ro og står tydeleg fram. Så er spørsmålet om planten skal ha sin naturlege farge, eller stå fram i svart-kvitt eller med ein varm tone. Det eine kan vera like bra som det andre. Då blir det ein del eksperimentering. Men same kva ein finn på, så er geitramsen visuelt svært vakker.

Heimestudio med svart bakgrunn

Heimestudio med svart bakgrunn

Friluft mot mørk skogsbakgrunn.

Friluft, med himmelen som bakgrunn.

Friluft, mot opninga til eit gamalt sagbruk.


Kos med kai

Alt, absolutt alt, står fram på nye måtar når lyset endrar seg. Slik som når sola dukkar fram bak skyene. Dette er ein kai eg ofte går tur til. Han har ingen praktisk funksjon med unntak av å vera ein del av eit lite friområde. I den lyse årstid er det bord og benkar her. Om hausten og vinteren er kaien åleine. Eg har ikkje funne ut kvifor kaien interesserer meg – kanskje av di eg som oftast er åleine der. Sjøtrafikken utanfor er etter måten tett. Eit par holmar er landingsplass for sjøfugl. Himmelen over er vid. Kanskje ventar eg på at kaien ein dag skal openberra noko eg til no har vore blind for.


Kyrkjer 2

Gjestebloggar: Lars Bø

Heddal stavkyrkje i Notodden er den største stavkyrkja i Noreg. Ho er litt av eit syn når ein kjem etter vegen; høgreist og vakker som ei kyrkje skal vera. Eg måtte berre stogga og beundra verket og ta nokre bilete av opplevinga. Ja, det var ei oppleving å vandra rundt, både utvendes og inne i kyrkja. Eg var ikkje åleine. Bil etter bil, og buss etter buss stogga og tømde ut folk frå alle verdskantar. Dei fotograferte høgt og lågt, stilte seg opp til selfiar og gruppefoto. Sjølv kjende eg meg svært norsk der eg studerte det heile. Tru kva dei tenkte og opplevde der dei trippa omkring?

Sjølv opplevde eg kyrkja som eit fint minne over dei som bygde kyrkja, korleis dei har arbeidt og gjort seg flid for at gudshuset skulle verta vakkert. For meg var det også ei arkitektonisk, handverks- og dekorasjonsmessig oppleving.

Frå middelalderen har me fleire slike kyrkjer. På Borgund i Lærdal og Fantoft i Bergen er stavkyrkjene nesten identiske med Heddal-kyrkja. Det kan ha vore godt over tusen stavkyrkjer i Noreg. No er det att berre 28. Mellom dei er Urnes stavkyrkje i Luster. Ho er med på UNESCO's liste over verdsarven.


Ferdig no?

Var på Åkrasanden sist laurdag, og tenkte at no er eg ferdig med denne staden. Det er dei same motiva om att og om att. Så kvifor har eg 75 bilete på brikka når eg reiser heim att? Eg er ikkje av dei som knipsar i tide og utide (trur eg). Den unge jenta som står i positur med havet som bakgrunn ville eg sjølvsagt ikkje sett om eg ikkje hadde reist til Åkrasanden den dagen. Enten kan ein ta biletet med litt lang tele utan at jenta veit noko. Alternativet er å prata med henne (og mora) og spørja om lov. Dei var venlege og imøtekomande. Minuset er at eg er sjenert og vil gripa minst mogleg inn i slike situasjonar. Då får ein heller ikkje det optimale biletet ein ønskjer seg. Men takk til mor og dotter!

Åkrasanden var annleis denne gongen enn slik eg har sett han før. Store mengder sjøvekster var skola i land og dekte store delar av sanden. Likevel går eg og turkameraten i behageleg tempo og med opne blikk for kva som kan dukka opp. Åkrasanden er eit panorama, men blikket søkjer dei små detaljane. Stundom sig ei bølgje inn i motivet nett då eg ikkje venta det, men det berre forsterkar komposisjonen.

Så same om eg har vore der 'tallause' gonger, så kjem eg nok attende.


Hei og hopp

Først ein formalitet: Etter avtale med Roald Sundal og Frank Biringer er namna deira fjerna frå framsida av bloggen. Grunnen er at dei bloggar så sjeldan. Men dei to veit også at dei når som helst er velkomne som gjestebloggarar. Eg har sett stor pris på bidraga deira!

Fotoet ovanfor har skapt røre i den fotografiske andedammen. Biletet vart kåra til beste foto i september på nettstaden IN-PUBLIC. Fotograf og bloggar Blake Andrews tok det med iPhone på panorama-innstilling. IN-PUBLIC-sjef Nick Turpin var lite nøgd med at dette skulle definerast som eit klassisk gatefoto. Han stengde nettstaden for å gå i tenkjeboksen.

I bloggen sin seier Andrews at Turpin må utvida grensene for det akseptable. Der Turpin er skeptisk til vilkårleg datamanipulering, frydar Andrews seg over kva den nye teknikken er i stand til. I staden for å klamra seg til klassiske normer, bør Turpin gje seg over til det viktigaste for ein fotograf: Å vera nyfiken og la seg overraska. Enn om iPhone opnar nye fotografiske vegar for meg? spør Andrews, og framhevar nyfikna som den nye gullstandarden: Det er nesten uråd for ein ikkje-nyfiken person å laga gode foto.

Eg spør meg sjølv: Var det Andrews eller iPhonen hans som tok dette fotoet? Vert det eit interessant / godt foto fordi iPhone-programmet har forvrengt motivet?

Det vert skapt gode foto også av fotografar som ikkje eksaltert går inn for oppgåva. Kvar fotograf har sitt eige lynne. Han kan vera kontemplativ og arbeida langsamt og likevel få like fine resultat som den som hoppar og sprett og trykkjer vilkårleg på utløysaren. Eit foto vert også vurdet ut frå betraktarens eige lynne og preferansar.

Som Andrews sjølv seier; all fotografering er manipulering med røyndomen. Slik er det også med fotoet nedanfor. Presenningen som hang ned frå taket i rubbhallen fascinerte meg (be curious!), men eg måtte arbeida ei stund med biletet før eg fekk det som eg ville. Tanken på det sakrale slo meg, sjølv om omgjevnadene var så lite sakrale som vel mogleg.


Kyrkje 1

Gjestebloggar: Lars Bø

Dette er Dovre kyrkje, bygd i 1736. Det er ei krosskyrkje som har vore restaurert fire gonger. På 1800-talet vart tårnet fornya, og heile bygningen  kledd med svære og fine skiferheller i flotte sjatteringar. Så vidt eg veit finn ein ikkje dette særpreget på andre kyrkjer.

Mange av gravminna på kyrkjegarden er avært gamle.. Der er også russiske minnestøtter og Commonwealth wargraves. Dette er ein stad mange ikkje oppdagar av di han ligg langt unna busetnaden.