Vandring med spennvidde

Grått og lett regn. Kom deg ut! Det er like fint som når sola skin – kanskje finare.

Når nytteskogen er felt, kan dei spinkle bjørkene stå att som filigransarbeid mot himmelen. Eller motivet kan vera meir rufsete, berre dempa av skodde og regn. Det går bra å verna kamera med paraply om det er nokolunde vindstille. Theodor Kittelsen er ein av dei klassiske norske kunstnarane som kan dette med skodde. I tillegg har han skildra Pesten, som i ei litt anna form, og vonleg ikkje like alvorleg, herjar kloden no.

Det hadde vore ynkeleg fatt med Noreg om ikkje landet hadde hatt oljeinntektene. Visse politiske krefter ivrar for at me må byggja ned oljesektoren. Men det viser seg no at landet har dårleg vern på så mange område når katastrofar skjer. På eit industriområde i nærleiken vert store oljekonstruksjonar knuste når dei er utgåtte på dato. I same område kan eg finna restar av fuglar. Ei kråkevenge kan, som her, gje illusjon av ein rovfugl som landar på eit bytte.

Det er ingen stad eg har vandra meir enn i dette området. Eg har lova meg sjølv ein lang pause. Det må då vera ande stader og motiv som også interesserer ein fotograf.


Nye skapningar

Gamle stiar, ja, men stadig dukkar det opp noko nytt. Som til dømes djupvassrur, eller på latin: Balanus hammari. Dei har eg aldri sett før. I prinsippet har dei om lag same konstruksjon som vanleg strandrur, men er 5-6 cm høge. Desse har bite seg godt fast i ein undersjøisk oljeinstallasjon. Hadde eg ikkje hatt ein viss motvilje mot ordet mirakel, så ville eg brukt det om desse skapningane, og for den saks skuld også om maur, humler og corona. Sistnemnde er usynleg for det nakne auga, men er i stand til å utrydda menneska.

Der eg vansrar er det mykje anna som fangar interessa, som til dømes dei abstrakte maleria til den kinesiske kunstnaren Mya Kwedong. Han vart aldri godteken av det kinesiske kommunistregimet, men arbeida hans har etter kvart fått ei høg stjerne i Vesten. Det same har kunsten til den myanmarske kunstnaren Wo Melange. I motsetnad til Kwedong har arbeida hennar eit mjukt og drøymande uttrykk. Ho arbeider i den postmodernistiske feminismen, som har oppstått i Søraust-Asia og som også har sine utøvarar i Vesten.


Jeg har begynt

Jeg har begynt, ja, men med kva? Same det; det viktigaste er å koma i gang. Eit lite steg om gongen kan gjera underverk. Teksten ligg, inntil vidare, på ein plass med mykje skrot, så det spørst om tekstforfattaren har fått realisert planane sine.

Kontorstolen hat stått ute i vind og regn nokre år. Eg er tilhengar av ombruk, men det går ei grense sjølv for meg. Det skulle ikkje undra meg om stolen fekk sparken medan han framleis var brukande.

Eit iinstrument-panel har også fått sparken. Eg anar ikkje kva det har vore brukt til.  Brannhydranten har framleis sin funksjon. Badekaret er dytta ut, men svært mange slike har gjort, eller gjer, nytte som drikkekar for beitedyr.

Slik er det når eg går på kjende stiar og ikkje har den minste von om at noko interessant skal dukka opp. Og når dukkar opp noko er det opp til meg om eg greier å fylla det med meining.


Meir dårleg ver

Det var stiv kuling og regn då dagen lysna. Eg gledde meg. Påstanden til den finske fotografen Sammalahti «Til dårlegare ver, til betre bilete» hadde festa seg i hjernen. Han har rett oftare enn eg trur, så det skadar ikkje å prøva. I dette tilfellet var det ei bryggje som lokka; ofte fotografert i godver. Eg må vedgå at eg stod i ly av ei naustur, og med kamera pakka inn i ein plastpose. Etter kvart som bølgjene bryt vert det mange eksponeringar, og dei fleste bilete må kastast i etterkant, men det er greitt så lenge to-tre bilete er gode nok for min indre kritikar. Eg har sett mange flotte fotografi av opprørt sjø. Desse her er i småskalaformat, men det er greitt nok, det òg.

Det er stille når skodda ligg lågt over landskapet. Det er ikkje så mykje meir å seia om det.

Eg ser over teksten til bloggen, og undrast over at eg brukar så mange ord. Eg får seia med fotograf Jonas Bendiksen: «Eg trur eg er ein ganskje vanleg fotograf. Det er svært lite hokus-pokus i det eg gjer.» Så kvifor bruka mange ord? Fotografen Bruno Barbey seier at fotografiet er det einaste språket som kan bli forstått i heile verda. Så kvifor pøsa på med eit kuratorspråk som forvanskar det heile?


Dårleg ver bra?

– Til dårlegare ver, til betre bilete, seier den verdskjende finske fotografen Pentti Sammallahti. Det er med dette som med alle andre sitat av kjende fotografar; ta det med ei klype salt. På den andre sida – det er verdt å prøva. Så eg reiste til ein av mine yndlingsstader. Det var yr i lufta. Kanskje blir det bra når eg har vore ute mange fleire uversdagar, til ulike stader. Det må då vera noko i påstanden til Sammallahti.

Når eg reiser på Austlandet eller i Sverige ser eg ofte vakre bjørker. På Vestlandet er dei fine på ein annan måte. Det er meir spor av eit tøft liv. Nokre stader står dei einsame og spinkle att etter at granskogen er hoggen. Eg ønskjer meg fleire bjørker.

Det trengst innleigd mannskap til tiidsavgrensa arbeid i næringslivet. Det kallast gjestearbeidarar. Som oftast bur dei i brakker. Det er ein del slike i landsdelen min. Arbeidarane reiser når arbeidet er gjort. Brakkene blir ståande eller flytta. Kanskje er dei tenkt brukte på nytt. Fleire stader har eg sett forfallet kome så langt at renovering ikkje løner seg. Eg kunne budd i ei brakke om eg hadde vore åleine. Er ho god nok for ein gjestearbeidar bør ho vera god nok for mange andre òg.


Grått med noko attåt

Det har ikkje noko for seg å gå ut, tenkjer eg stundom. Det er grått, og eg har sett alt før. Heller plukka fram noko tøys på dataskjermen, og då meiner eg TØYS, som Gustafsson, Fleksnes eller Carol Burnett. Då vert det å koma seg ut meir ei plikt enn lyst.

Javel då, masa. Ja. Den elva har eg sett før, men har eg sett henne slik før? Eg snik meg til ei eksponering. Ei elv til, som eg har sett mange gonger. Labbar i småsko ned til den surklete elvekanten – og jamen tykkjer eg det er fint det eg ser.

Og der, på industriområdet, har eg vore mange gonger før, utan å spørja om lov. Eg spør etter sjefen, og kan deretter vandra omkring med reint samvet og utan frykt for å bli kjeppjaga. Ein skraphaug, eller installasjon, ventar på meg. Eg greier ikkje skrapa saman eit konsept, men tenkjer at dette gjer eg like bra som ein seriøs kunstnar. Så er dagen redda.

I dag delte eg ein ospekubbe i to med handsaga. Eg såg på eksteriøret at det var nok brukande inni. Eg har vist slike foto før, men det er som med elva; det er alltid noko nytt.

I slutten av februar  reiser eg vekk nokre dagar, langt vekk, med fotografering som mål. Kanskje eg ikkje finn noko meir interessant der enn det som ligg ti meter frå inngangsdøra heime.


Aldri så galt…

Aldri så galt at det ikkje er godt for noko. For eit par dagar sidan gjekk eg på tryne i ei steinrøys. Objektivet på kameraet vart øydelagt. det viste seg at kamerraet fungerte med eit anna objektiv, der største blendar var 1,8. Det er ein vedunderleg blendar. Dagen etter fotograferte eg med berre denne blendaropninga. Det nyttar ikkje når alt skal vera skarpt, men stundom skal det meste vera uskarpt.

Bjørker er eg svak for. Det er langt att før eg har det optimale bjørkebiletet. Vegen blir visstnok til undervegs.

Leikeplassar er kjekke også for fotografar med f. 1,8


Me rustar oss til jul

Den mørkaste dagen i året var for to dagar sidan, men også det mørkaste døgret har sine lyse sider. Skiftande tider har det alltid vore. No har me fått eit nytt innslag: klimaet. Dommedag har aldri vore nærare, og born og unge aldri meir vetskræmde. Kloden kokar. Dei av oss som ikkje tåler mørkret og nullgrader rømer til Syden.

At tida går er rusten eit prov på. Eg har samla på rust i mange år. Det meste av det som er fotografert er borte no, eller om kort tid. Det var til glede så lenge det varde. Det er på tide å laga ei rustbok. Og ei snøbok. Og ei vatnbok. Og ei bok om grinder. Og om nakne kvinner. På det siste temaet har eg lite å fara med. I staden blir det ein liten juleferie. Og så: eit triveleg nytt år til alle!


Løe i sakte kino

Denne løa viste teikn til forfall for fleire år sidan. Då eg oppdaga henne vart det «mi» løe. Eg følgde henne jamnleg, endå ho låg langt frå der eg bur. Det uunngåelege hende, men med lange mellomron. For nokre dagar sidan var det endeleg slutt. Svære gode skiferheller låg stabla utanfor tomta. Berre betongsiloen sto att. Det hadde vore fint om eg kunne følgt den siste demonteringa, men ein kan ikkje få alt. Eg kunne tatt kontakt med eigaren og kanskje fått ein avtale, men det vart ikkje gjort. Ei anna løe i nærleiken som også viste teikn til forfall, vart riven nokså kontant. Også der var det fine takheller, men heilt kvadratiske.

God planlegging kunne gitt ein annan biletserie. Det er ikkje farleg å snakka med folk. Det er enten ja eller nei.


Små gleder

Finn eit omtrentleg sentrum i huset og slå ein tenkt sirkel med 15 meters radius. Fotografer det som er inni sirkelen, enten det er planter eller klesvask til tørk, Kombinér, stå langt unna eller svært nær.

Slik tilnærming er fin mental trening når det er kaldt og vått og mørkt ute. Kanskje det kan bli noko fint av det. Eg tenkjer på Irving Penn som eg siterte i sist innlegg; sjølv ei kake kan bli kunst. Det finst nok av kjende fotografar som har tatt for seg knivar og gaflar og egg, eller lys og skugge på ein vegg. Eg er så heldig at eg har ein veranda med gjennomsiktig tak. Der fotograferer eg veden min, og alle bileta i dette innlegget er tekne der. Det er svært enkle tema. Geraniane er tilmed visne. Løkane er heller ikkje i bestedressen.

Det er ikkje uvanleg for ein fotograf å gjera eit motiv negativt. stundom er det perfekt, som med sukulenten på det siste billetet av di formene er så fine oh reine.