Blanda drops

Kunstmuseum er både til glede og frustrasjon. Tilmed når eg ikkje skjønar noko. Ingebrigt Vik museum i Øystese var bra saker, heilt til dei bygde det om i fjor sommar og omplasserte skulpturane. Det var ikkje fullkome tidlegare, men no er det vandalisert. Skulpturane til Vik er stort sett stillfarne eller introverte. Det har interiørarkitekten, eller kva han no kallar seg, gitt fullstendig blaffen i. Her er det pøst på med signalfargar, speglar og kubiske kassar. Fleire av skulpturane er vende bort frå lyset, utan tanke på at ein skulptur ikkje berre er skapt av skulptøren, men også av det lyset betraktaren ser den i. Det er blitt eit museum som ikkje tek omsyn til kunsten, men som markskrikersk syng ut: Sjå kor flink interiørarkitekt eg er!

Fy flate!

Då er det nesten velgjerande å koma til ein stad der delar av utrangerte boreplattformer er klare for opphogging. Ingen kunstneriske krumspring her, nei. Dei er stilige i sin uskuldige råskap. Det eg undrar meg over er den kort tida det er mellom milliardinvesteringae er gjort og til heile stasen er borte vekk.

Så kan ein gle seg over kva ivrige folk får til i hagar og på uteplassar. Portalen er ein gullregn.

Forfallet

Bussen køyrde forbi denne geitramsløa i Bergen. Eg kunne ikkje gå av. Neste dag var eg attende med eigen bil. Veret var ideelt, og eigaren positiv. Stundom er settinga like viktig som motivet i seg sjølv.

Den andre løa, i Os, har eg følgt i fleire år. Ho har vore seig, men det kan ikkje vara lenge no før ho ligg heilt på bakken. Flotte takheller for den som er interessert i slikt.

Det nedste fotoet viser ein del av Ungdomsheimen på Kvamskogen, slik han ser ut no. Fotogent, men trist. Opphaveleg var det ein kafé og overnattingsplass. Ny eigar tok over. Etter det har forfallet gripe om seg. Det er sperreband kring huset, men det er ikkje problem å forsera dei utan å verta jaga vekk.


Ventetida

Det er ei tid for alt, også venting. Det kan vera hjå dokteren, eller i bilen før ferja kjem. Eg samlar på venterom på ferjekaiar. Det er sjelden nokon brukar dei. Denne veka fann eg ein av dei finaste – på Hjelmeland i Ryfylke. Den åleine var verd den 350 km lange tur-returen Då er ein bra sprø i knollen. Venterommet på Hjelmeland er nøytralt heilgrått. Det er ein liten vinkeltrebenk i eine hjørnet. Den sit eg på når eg fotograferer. Einaste kunstneriske innslaget er ein plastsekk med søppel i det motsette hjørnet.

På Ropeid er venterommet heilt annleis. I si tid var det ein attraksjon. Fasaden er av glas. Bakveggen er nake fjell. For nokre år sidan vart ferjesambandet Ropeid–Sand nedlagt. Ropeid er ein daud plass. Venterommet er framleis ope, til glede for tissetrengde. På doen er du omgjeven av bergveggen og svartlakkert stål. Fotoet viser fasaden som speglar ferjekaien.

Også i Ryfylke: Eg får eit glimt av eit bussventeskur. Etter eit halvt minutt snur eg bilen og køyrer attende til skuret. Det er fylt med brukte bøker. Berre forsyn deg! Inga bøsse for myntar. Har eg ikkje nok bøker heime? Jau, men åtte bøker frå eller til kan ikkje skada – frå supper og brød på dansk, til alvorleg internasjonal samfunnsdebatt.


Feriefotografen, I

( Eg oppdagar at desse bileta var lagde ut for kort tid sidan, med ein annan tekst. Det får gå for denne gongen, men eg skal skjerpa meg!)

Forfattaren Lars Forsell siterer komponisten Stravinsky, som skal ha sagt at «musikk er musikk er musikk». Sjølv hugsar Forsell då han var på ein konsert og lytta til Beethovens sjuande symfoni med armane kring ei jente i knallraud genser. Når han seinare høyrde dette verket var det alltid knytt til minnet om den raude genseren.

Slik er det med den ferierande fotografen òg. Eg vandrar i ein klosterruin ved Vättern ein blå, varm kveld og tek til meg ei stemning som berre er mi. Det er ein fin ange av blomar og urter. Stilla er fullkomen, berre akkompagnert av litt fuglesong. Eg undrast på korleis livet i klosteret var den tid munkane rådde grunnen.

Likevel deler eg gjerne bileta med andre, som kan ha glede av dei med andre utgangspunkt. Eit bilete er ikkje berre eit bilete er eit bilete er eit bilete.



Den sola, du!

Dagens sitat: Arbeidet mitt ligg alltid nokre steg før meg. Når eg har kamera i handa kan eg ikkje seia kvifor eg fotograferer på ein bestemt måte, og slett ikkje kvifor eg i det heile gjer det. (Edward Weston, amerikansk fotoograf)

På ein ferietur til Sverige nyleg hang sola over oss heile dagane. Det minte om Weston. Han budde i eit område i USA med mange soldagar, og han tok stort sett bra bilete av kontrastfylte motiv. Så det er sutrete å klaga over sola.

Seint ei kveld i Sverige oppsøkte me ein klosterruin som låg i skuggen av ein åsrygg. Det var heilt ideelt for fotografering. Noko anna er det om eg greier å formidla opplevinga mi. Her tre av bileta:


Utanfor støyen II

På slutten av 1600-talet skreiv Henry Purcell musikkstykket «The fairy queen», bygd over «Ein midtsommarnatts draum» av William Shakespeare. Ein av songane heiter «Hush, no more music for a while». Ver stille ei stund; ingen lyd.

Gjev detvar så vel.

Det er slik enkelte fotografar arbeider. Dei vil vera åleine og ha det stille kring seg. Bileta som ligg ved teksten er tatt lant frå lyd og menneske. Likevel inneheld dei masse lyd, ein etterklang frå ei nær fortid. Restar av sivilisasjon og kultur. Det gamle må bort om me skal få plass til noko nytt, også kameramodellen frå i fjor. Dei som vil vera for seg sjølv går med i dragsuget enten dei vil eller ikkje.

Bileta er frå stader dominert av avfall. Heldigvis vert mykje resirkulert. Det som snik seg vekk snakkar me ikkje om så sant det ikkje dukkar opp som eit trugsmål mot vårt velvære eller eksistens.


Utanfor støyen

Erling Kagge har skrive boka «Stillhet i støyens tid». Han veit kva han snakkar om. Han har mellom anna gåtf åleine på ski til Sørpolen. Han skriv også om den moderne rastløysa: «Jeg fortsetter å google, også tyve minutter etter jeg har funnet det jeg leter etter. Ja, jeg forstår det er en banal situasjon å befinne seg i, men jeg synes det ofte er lettere å fortsette enn å avslutte. Ja, jeg sjekker nettsteder, selv når jeg akkurat var innom og vet hva som står der. Og mister litt kontroll over livet mitt i samme slengen. Det er rett og slett ganske meningsløst».

Med dette i tankane reiser eg og ein kamerat til strendene på Karmøy. Midt i arbeidstida ein vanleg kvardag når det er minst folk der. Det er viktig å halda kjeft og å gje den andre tid til å rusla på eiga hand. Eg tek inn i meg det svake bruset frå bølgjene og følgjer skyene over himmelen. Det er som ein hypnose, som å verta reinsa innvendes for alle plagsame tankar. Det er tid for undring. Korleis kom den store steinen dit? Kor kjem all den kvite sanden frå? Det finst svar, men der og då treng eg dei ikkje.

Åkrasanden og Sandvesanden har ulik karakter, og dei byd på noko nytt kvar gong me er der. Sjølv eit sivilatorisk inngrep som to maskinbor i fjellet skaper ro og heilskap.

Kanskje googlar me når me kjem heim, men strendene har i alle fall gjeve oss eit tiltrengt pusterom som varer lenge.


Kontrastar II

Det er lite samanheng i denne bloggen. Slik skal det også vera. Reinare og meir minimalistisk enn det Lars Bø bidrar med denne gongen skal godt gjerast. Sjølv har eg valt ein detalj frå ei fjellskjering langs ein turveg. Fjellskjeringar er noko me fyk framom når me sit i bilen. Eg har ein mistanke om at me går glipp av mykje.

'Gå glipp av' – ja, stundom vert det for mykje av det gode, eller det likegyldige. Kven veit kva blinkskot me går glipp av om me ikkje er på farten 24 timar i døgret. Alle fotografar kan ha nytte av dette siatet av John Maxwell: «Du kan ikkje overvurdera det det uviktige av nesten alt».

Kast ting, foto eller kva det måtte vera, men hald meg utanfor.

Det er sjeldan eg fotograferer menneske. I mai får eg sjansen til å vera offisiell fotograf for ein konfirman og eit stort bryllaup. Det er så skræmande at eg vert heilt skjelven. Men det er òg velsigna å av og til koma vekk frå alt skrot og skrammel som berre fotograferast.


Kontrastar I

To foto som er milelangt frå kvarandre. Det går, det òg. Det øvste er tatt av fotokollega Lars Bø. Han har vore i vinterfjellet ein skoddedag. Det kan lokka fram minimalisten i deg.

Det eg har gjort ligg litt utanfor folkeskikken. Ikkje langt frå der eg bur vert det laga eit nytt bustadfjell. Då vert det bora og sprengt i råtafjell. Fjell som har vore inneslutta i seg sjølv i millionar av år kjem brått for dagen. Biletet er for mørkt til å henga på stoveveggen. Fotoet til Lars, derimot,  høver godt på ein vegg – lyst, lett og stille som det er.

Ein annan tidvis bloggar på denne sida har gjeve ut fotoboka «Tupilak». Det er ei lita handlaga bok som Frank Biringer har lagt mykje omtanke og fantasi ned i. Når Frank ruslar i fjøresteinane, finn han fine ting som han tar med seg heim og fotograferer i eit atelier laga for formålet. Han opplever at nokre av tinga har ei kraft i seg som vanskeleg let seg definera. Tupilak er namnet på ting inuittane finn i naturen, og som dei tillegg ei magisk kraft dei kan venda seg til (talismanar). Tinga til Frank er fotografert i ein atmosfære langt frå den inuittiske. Så får sjåaren finna ut kva som fungerer eller ikkje. Boka kan kjøpast i Galleri Giga på Stord eller hjå Rammemakaren same stad.


Om å bryna ein ljå

Litt over tre månaders pause får greia seg. Eg gjekk lei, men oppdaga at eg fotograferte like mykje som før, trass i at eg er så ambivalent til mediet. I vinter hadde eg stor glede av motiv med snø og is.

Eg lovde meg sjølv at eg skulle slutta å kjøpa fototidsskriftet «Black+White Photography», mørkt og trist som det ofte er. Den lovnaden braut eg. I sist nummer blir fotografeb Josh Lustig sitert: Ei kardinalsynd som ofte går att hjå fotografar, er at portfolio ofte inneheld foto som fotografen ikkje er hundre prosent nøgd med. Dette går også att på nettsider. Dersom du ikkje er hundre prosent nøgd kvart foto, så kutt dei ut. Mindre er ofte meir, seier Lustig.

Der fekk eg den. Lustig viser ein biletserie av myrområde nær London. Eg kunne tenkt meg å kutta ut minst halvparten av dei. Men eg greier ikkje å sjå kva som er bra og mindre bra av eigne foto.

Dagens visdomsord er av Olav H. Hauge: Før du lærer deg å dikta, må du ha lært deg å bryna ein ljå. Det er alt eg har å seia om kunsten.

I dag har eg med ein gjestebloggar, naturfotograf Lars Bø frå Møre og Romsdal. Dei to øvste bileta nedanfor er hans. Det siste er mitt.