Streif på Bulandet

Det er frigjerande med lange turar der fotografering er det einaste som står på programmet. Parkera bilen og ta lange rusleturar, oppdaga småting og dramatiske historiar. Lengst vest på Bulandet står desse to kvinnene. Det er minnet om ein bergingsdåd i 1885. Skonnerten «Gugner» av Tønsberg forliste og dreiv mot Sengskjeret sør for Bulandet. Seks mann var alt omkomne då Berte Hillersøy (25) oppdaga vraket. Ho fekk med seg Hansine Tistel (21) og lærar Rogne. Saman rodde dei mot skjeret. I storm. I februar. Og berga sju mann. Kvinnene fekk medalje av 2. klasse for edel dåd.

Ingun Dahlin har laga minnesmerket. Sokkelen er av bergarten Black Beauty frå Værlandet.

På Bulandet står også denne landskapskunsten. Majestetisk, enkel, eit symbol på kystfolkets ukuelege optimisme og livsvilje. Men det viser seg å vera kommuniksjonsantenner. Kommunikasjon er også ein kunst.

Denne er for god til å vera sann. Bergarten konglomerat dominerer på Værlandet og Bulandet. Stein kitta saman av finare masse. Den kvite halloween/«Skriket»-maska på ei skjering langs hovudvegen er naturleg nok. Auge og munn er mørkebrun maling.

Slike vegskilt finst fleire stader i verda, til dømes på Nordkapp. Dei viser som regel retninga til fjerne reisemål. På Bulandet nøyer dei seg med å visa til reisemål på Bulandet.


Styrmannen som veit alt

I slutten av mars reiste eg til Værlandet og Bulandet. På ferja frå Askvoll presenterte eg meg for styrmannen, med namn og hobby.

– Ja, det er du som skal fotografera venterom, gravminne og ferjereiser, konstaterte han.

Eg vart paff. Var mannen synsk?

– Eg hadde venta deg ein dag tidlegare, la han til.

Eg har korkje sett eller prata med mannen før. Bulandet er eit lite samfunn der alle snakkar med alle om det meste. Nokre dagar før eg reiste frå Stord hadde eg ein telefonsamtale med ein person på Bulandet, og det var nok.

Styrmannanen var hyggeleg. Han sat i sokkeleisten med føtene på instrumentbordet og styrde båten med ei lita raud kule på styrbord armlene. Turen var storarta. Sol frå skyfri himmel og stille hav. Eg fekk fylt på fleire av mine fototema. På turen attende brukte det offentlege ein heil time og ei stor ferje (»Eid») på å frakta meg og bilen som einaste reisande for ein latterleg billeg penge.

Eg kjem attende med fleire temainnslag frå turen. Denne gongen er temaet «Ferjereiser» og «Koselege venterom på norske ferjekaiar».

Øvre salong på MF «Eid» fungerer også som kunstgalleri. Kunstnaren denne gongen er Anita Søreide.

Venterommet på Værlandet. Ein skulle tru golvet er spesiallaga for den norsk VM-triumfen i sjakk. Eg skulle vore innom eit venterom til, men tida strekte ikkje til. Men det er all grunn til å vera nøgd med eitt venterom på ein tredagars tur Stord–Bulandet–Stord.


Endestasjonen

Dei fleste amatørfotografar trakkar ikkje ned graset på kyrkjegardar i utrengsmål. Men gravplassar kan vera stader for undring og sterke historiar, og eg oppsøkjer dei så ofte eg kan. Nokre gravminne vert hugsa lenge, som denne innskrifta på Gamlebyen gravplass i Oslo: «Ditt liv var skjønnhet». Eller ved Gamle Aker kirke i Oslo – ein stein med namn, fødsels- og dødsdato, og hammar og sigd i raud, klassisk sovjetisk utforming. Den mannen må ha vore sterk i trua. Skálholt, Island – ein jarnkross med eit hjarte som ringla i vinden, og med storslått utsyn til det nakne landskapet. Hjartdal i Telemark – der ei mor stod attmed meg og fortalde om den siste tida til sonen som vart 9 år gamal.

Nordre Gravlund, Oslo: Det er mange portrett på norske gravminne. Truleg er dette det einaste med ein sigarettrøykande mann.

Skjåk i Oppland: Eit hus i staden for minnestein. På framsida er det ein lem som kan opnast.

Då eg opna lemmen, såg eg beint på Rasmus Hole, fødd i 1831. Dette må vera ein stortingsmann eller lensmann, tenkte eg. Men han var ein vanleg ungkar som levde stillferdig på gard heile livet. Broren Lars I. Hole sette opp minnesmerket. Ingen veit kva som inspirerte han. Hole-folket var aktive i samband med bygginga av Skjåk kyrkje.

På Lidar i Øystre Slidre, Valdres, fekk eg frysningar på ryggen av denne rekkja med barnegraver som er konsentrerte om 1920-åra. Ulukke? Epidemi? Spanskesykja har vore nemnt, men ingen veit noko sikkert. Denne typen krossar var vanlege for både barne- og vaksengraver i desse bygdene i eldre tid. I nyare tid vart det vedteke eit eige prosjekt for restaurering av barnegravene, med make krossar og namneskilt. Freding har vore på tale, ikkje på grunn av krossane, men for sjølve rekkja med barnegraver. (Lagt inn av Olav Bjørkum)


Tønnespøk

For eit par dagar sidan la eg inn eit foto av fire tønner, tatt med analog, høg-ISO film. Det var – som den vakne betraktar truleg har oppdaga – tull og tøys. Biletet var gjort 'gamaldags' med eit par enkle grep i datamaskina. Originalopptaket ser du nedanfor.

Men spørsmålet reiser seg: Lar me oss blenda av alt som blir gjort med eit bilete etter opptak? Vert me blenda av form? Kan bodskapen bli borte dersom form blir sær? Me har trass alt noko me vil formidla. Ei bearbeiding kan skjula éi forteljing, men nye kan oppstå. Bearbeiding nesten til det ugjenkjennelege kan i beste fall få oss til å sjå klarare, men også opna for poesien og eventyret.

Mange av oss amatørar trur me serverer betraktaren bilete som ikkje er manipulerte, men gløymer lett all den tida me brukar på å finpussa eit opptak; gjera det etande for betraktaren. Massevis av uklare grenser her. Og det er bra. (Lagt inn av Olav Bjørkum)


Venezia i mars

Venezia er ein av dei mest gjennomfotograferte byane i verda. Eller for å seia det på ein annan måte; Venezia er alle fotoklisjèars mor.

Eg var så heldig å tilbringa ei vårleg langhelg i denne flotte og spesielle byen. Å fotografera Venezia er ein fest. Utanom dei obligatoriske gondolane, kanalane og bruene, finn ein usannsynleg slitte mursteinfasadar, søppel, prydeleg innpakka påhengsmotorar, og japanske turistungdomar i polkadotbukser. Nok å ta av, altså. Har valt nokre fotografi tatt i tidlege morgontimar då nattskodda framleis hang over byen og laga ei mytisk tidlaus stemning. Ideell for fotografering av Venezia-klisjèar. (Lagt inn av Roald Sundal)


blip (eller blaff på norsk)

Vi mennesker er flinke til å bare huske de fine ting.

At det regnet nesten hele sommeren er det ingen som ønsker å huske. Men de to dagene det var strålende fint er det bildet ungene (forhåpentligvis) sitter igjen med når de en gang tenker tilbake på den tiden. Og det er også her det blir en åpning for at dette kan bli interessant for andre enn mine egne unger. 

Den selektive hukommelsen vår og de fine blaff av inntrykk vi av og til har fra fortiden.

Jeg printet bildene ganske små, rev de ut slik at de fikk frynsete kanter og tonet de deretter i kaffe; dermed ble det en liten nostalgisk boks med minner. Litt juks kanskje, men hva gjør man ikke for å samle på gode minner.

O, rust og gaman!

For sju-åtte år sidan var Eldøyane på Stord storleverandør av rust til ein balstyrig amatørfotograf. Det var beint fram ein orgie i rust. Eg kunne budd der. Så minka det; skrap vart fjerna, og dermed motiva.

Tidlegare i dag hadde eg ein rusletur der, og under over alle under – rust. Det er nesten så ein blir lukkeleg når ein er heime att og ser rusten breier seg over dataskjermen. Eg var heldig og fann fine variasjonar, fleire enn dei som blir presenterte her. Fotoa i rustgalleriet mitt tyt ut gjennom alle sprekker, men framleis fester blikket seg på brune flater i når eg er ute og reiser, i håp om å finna gode mønster. Kanskje gjev dei også mat til ein livleg fantasi. (Innlagt av Olav Bjørkum)


Feirar siloballane

Det er lov å feira litt? Med a nice cup of tea and a sweet biscuit? Eg er ein lidenskapeleg siloballefotograf. I fjor fekk redaktøren i avisa Sunnhordland sjå eit av siloballebileta mine, og det enda med ein seks siders reportasje i avisa. Kvart år konkurrerer avisene i Noreg om kven som er beste avis, kven som har beste sportsreportasje, featureartiklar osv. Reportasjen om siloballane er nominert som ein av dei fem beste i klassen feature for 2013. Sjølv om artikkelen ikkje går til topps 7. mai, så kosar eg meg litt. Det kan ikkje bli mindre enn 5. plass. Det er litt dristig for ei avis å satsa på noko så sært som siloballar. Grafikar Lena Herland sto for formgjevinga av reportasjen.

Det øvste fotoet er eit av dei første eg tok av siloballar. Ei perlerad frå Flatdal i Seljord, som er eit paradis for ein siloballefotograf. Syklisten er fanga i Nord-Rogaland. Vidare Hopperstad stavkyrkje i Vik i Sogn, og det siste er frå eit returlager for balleplast i Nord-Rogaland. (innlagt av Olav Bjørkum)

Nesten sakralt

Det hender det dukkar opp noko som kan ha glimt av det sakrale over seg, også blant søppel og skrot. Alt på dei fire bileta vart fjerna kort tid etter dei vart fotograferte, så det er ingen grunn til å venta på. Kanskje går det ein raud tråd gjennom bileta. Her delar av eit svært gamalt og vraka fjernsynsapparat sett saman til ei altartavle. Triptykonet er sett saman av små metallplater funne utanfor yrkesskulen på Stord. (Innlagt av Olav Bjørkum)