14. nov. 09. Plimsoll og kvinner

Vedkubbar byd på interessante motiv, men i ein blogg kan det bli i meste laget. Difor sper eg på med litt kvinnemote. Det første motivet førde tankane til Samuel Plimsoll. Han var ein engelsk parlamentsmedlem som var uroleg for dei mange skipsforlisa med tap av både mannskap og materiell verdiar. Difor fekk han innførd ei merkeordning for kor mykje eit skip kan lastast. Merket står i vannlinja på skipet og er gradert alt etter kva farvatn skipet er i; tropisk, sommar, vinter, nordatlantisk, ferskvatn. Dess larve-gangane i ei gran minte mykje om plimsollmerket som framleis er i bruk på mange skip. Øksa har kløyvd kubben midt i larvegangen, som er 4 cm lang.

Det tomme forretningslokalet vart spontan-fotografert same dag som bloggen vart skriven. Modelldokka til venstre og plakaten til høgre er spegla frå veggen bak meg. 'More Woman' logoen irriterer meg. Er det eit merke for fyldige kvinner, eller for at kvinner som ifører seg desse plagga skal kjenna seg meir kvinnelege? Eg er tilbøyeleg til å påstå at klede ikkje skaper folk. Det er det som er innafor kleda som skaper folk.

Så følgjer noko eg trur er merke av andre larver, denne gong i bjørk. Men larver kan eg lite om.

Små vedfliser kan også vera vakre. Eg kjenner meg nesten som Askeladden når eg finn slikt, og tar vare på det endå eg ikkje har noko prinsesse og halvt kongerike å vinna.


Kombinasjonen

Dei siste vekene har eg vore hekta på ved. Felling av tre, kutting, kløyving, alt med ei enkel handsag. Det tar tid, og det blir smått med fotografering. Så oppdagar eg vedens interiør. Mange rare og fine mønster både på langs og tvers. Så er det fram med kamerastativ og bakgrunnar. Lyset skifter, og det får så vera. Nokre bilete vert tatt inne i kunstig lys, andre i naturleg utelys. Variasjonane er store.

Kvar kubbe blir granska, og finn eg noko interessant, så vekslar dagen mellom øks, sag og kamera. Det er ein fin kombinasjon av hobby og arbeid, og ein dempar for urolege tankar.

Ein tur på byen

Eg tyr til byen når det blir for trongt i heimemiljøet, og så oppdagar eg at det kan vera trongt i byen òg. I dei sentrale kunstinstitusjonane er det lite å henta, men eg er innom for skams skuld. Då er det betre å traska gatelangs. Her er det også kunst om enn ikkje institusjonalise. Det sinnet og den ironien som framstår i gatekunsten er lettare å forstå enn politisert frustrasjon som kjem til uttrykk i offentlege kunstsamlingar og som knapt  let seg forstå utan lange og vidløftige forklaringar.Men heng dei fysiske uttrykka saman med det verbale?

Eg tolkar «state of denial» som ein lettforståeleg ironi over dei såkalla klimafornektarane i USA. Det er fullt mogleg å fiska sjølv om kloden druknar, eller eventuelt står i brann. Og så er det ein eller ei som har gjort seg stor umak med å dekorera  ein klassisk arkitektur i ei av smågatene. Dei siste fotoa viser kollisjonar i arkitekturen. Den første av dei to har eg ikkje lagt merke til før no, endå eg har gått same gatestubben mange gonger.



Det nære og det nye

Eg bladde gjennom eit glansfullt nummer av «Outdoor Photography» ein dag. Eg vart misunneleg på alt det vakre eg såg, og tanken på å pakka saman og gje vekk fotoutstyret var snublande nær. Det var briljante foto av mektig natur og av små ting. Det slo meg, då eg fekk summa meg litt, at dette var Barbie-dokke-versjonen. Fotografane brukar digitale verktøy for å sukra bileta. Eg tenkte at det var ikkje slik dei såg det, og då treng dei hjelp. Dei fleste foto er falske, og ikkje berre i overgangen frå det tredimensjonale til det todimensjonale. Eg kan lesa meg trøytt på lærde refleksjonar om fotografi; no sist Siri Hustvedt i «Livet, tanken, blikket», ei bok til mykje ettertanke. Eg går kanskje under radaren om eg held meg til det enkle og banale. Må vedgå at eg strør litt sukker på, eg òg.

Eg går ikkje så mange hundre meter før eg finn det eg leitar etter, og det eg ikkje leitar etter: Ein vask, fire doar (gjengangar), ein vegg, og ein vegg til. Har hatt litt dårleg samvet for dei doane, men då eg endeleg spurde sjefen for røyrleggjarbutikken var det heilt greitt. Og doane skal knusast likevel.



Seriefotografen

Det er meir omfattande enn dette, men det er eit døme på at eg leitar etter fleire motiv med liknande karakter når eg først har funne eitt. Dette er spor på jarnbjelkar. Eg trur eg søkajer opptak på ein eller anna kunstskule.

Ikkje det, nei.

I boka «Kamerakuren» seier lækjar og fotograf Torkil Færø at trongen til perfeksjonisme kan vera eit problem: «Hvis resultatet på død og liv må være perfekt, blir det vanskelig å komme i gang. Derfor er det så viktig å like og sette pris på den prosessen det er å fotografere, mer enn selve resultatet.»

Han tar også med  eitt sitat av Edward Munch: Dette kan bli et riktig godt bilde med tiden. Det mangler bare noen små feil for å bli riktig godt.

Denne bloggen hadde ikkje eksistert om kravet var perfeksjonisme.


Fred og ro – skit og lort

Når sivilisasjonens lydar vert for påtrengande, reiser eg til ein stad der eg finn den fullkomne freden. Eit industriområde, eller det som i dag kallast ein næringspark. Først ruslar eg blant merkverdig vrakgods og finn mykje snadder for kamerabrikka. Ingen hast. Bilen står ved sjøkanten. Eg set meg inn, lar vindauga stå ope, skjenkjer te frå termosen og finn fram ein lefsepakke. Stille; eg er det einaste mennesket her.

Alt kan fotograferast, heiter det. Eg har aldri tenkt at griseriet i ein tom avfallskonteiner var noko fotomotiv, men eg fall for desse tre. Dette må vera venterommet til Dante's helvete, tenkte eg. Men dei har ein vitalitet som er vanskeleg å forklara. På den andre sida – lågare ned i næringskjeda er det ikkje mogleg å koma. Likevel, det ulmar av mikroliv der nede, sjølv om det kan ta fleire hundre år før alt er nedbrote.

Ein annan type kontainer er seksjonert for avfall som skal resirkulerast. Eg kan ikkje berre gå framom. Eg må inn. Og kva finn eg inst i mørke kroken, om ikkje ei frodig bregne som liknar på sisselrot? Kva har du her å gjera? Det må då finnast vekseplassar som er kjekkare enn dette? Men som det heiter: Bregnas vegar er uransakelege.


Repetisjonen

Når eg med liv og lyst (kanskje også litt ulyst) går inn for eit tema, så blir bloggen prega av det. Det er grenser for kor mange grinder som er interessante, og like eins er det grenser for kor mange forfalne hus eg kan presentera. Men begge deler viser endringar i samfunnet som kan vera problematiske. Grindene står for eit agrikulturelt fenomen som er i ferd med å bli borte, og hus i forfall viser at mennesket har fått god nok råd til å la verdiar gå til helvete. Eg kjem til å leita etterer grinder og forfall ei stund til, samstundes som eg må sjå etter motiv som kan vera meir positive.

Det kan vera greitt å spe på med ein smule humor. La no ho Ulla få nyta dei få årsmøta ho har att. Sverre var ein så gild og gjæv kar i bygda at han fekk eit eige rom på pensjonatet. Då Sverre var borte gjekk det også nedover med pensjonatet.

Det siste fotoet viser ein løeruin, men det viktigaste med biletet er kontrasten med himmelen. To tema kombinert; himmel og forfall.


Når jakta tek overhand

Eg tenkte ikkje eg skulle bli så fanga, men no jaktar eg grinder både sør og nord for Bergen. Kanskje er det også nokre innafor byens grenser, for alt eg veit. Nyleg hadde eg ein todagars  og utbyterik tur til Nordhordland saman med ein svoger. Me kika ut glaset på kvar vår side av bilen medan køen bak oss vart lengre og lengre. Hadde gode vandringar, prate- og matpausar. Veret var på sitt finaste, endå det ikkje var optimalt (grått). Det vart alltid ein god prat med folk me møtte, enten ute på eit jorde eller på ein kafé.

På slike turar er det lett å falla for motiv som ikkje høyrer med til temaet, men det er godt med variasjonar. Både skyer og vegar er tema som alltid ligg i bakhovudet. Tida blir knapp når alt dukkar opp nesten samstundes. Det er lov å gle seg til fleire slike turar.


Ord over grind

– Du går fram til mi inste grind / og eg går fram til di / Innanfor den er kvar av oss einsam, / og det skal vi alltid bli. – Aldri trenge seg lenger fram, / var lova som galdt oss to. / Anten vi møttest tidt eller sjeldan / var møtet tillit og ro.

Halldis Moren Vesaas tenkte ikkje på fysiske grindar då ho skreiv diktet. Dei eg ser i jordbrukslandskapet er ein del av stengslet mellom beitemark og innmark og vegar. Nokre av dei har framleis sin misjon, andre står der av gamal vane. Grindane vert borte etter kvart som jordbruket endrar seg. Eg såg dei ikkje før eg tok til å sjå etter dei, og då dukka dei opp overalt.

Grindar er bygde over nokre få grunnformer. Den vanlegaste er ei rektanguiær ramme med hønsenetting og ein diagonal avstivar. Som fotomotiv er dei einsformige; eg må stola på variasjonar i lys og landskap. Nokre sauer eller ei ku hjelper på. Det endar som med det meste i fotografiet – det er lite att når sorteringa er gjort.


Guds straff

Nyleg var eg i Vikøy kyrkje i Kvam. Kyrkja har ei viss historisk interesse, men ei brosjyre som er lagt ut i inngangspartiet utelet viktige opplysningar. Du må gå til internett for fleire detaljar. Ei stavkyrkje i elendig forfatning vart riven i 1836. Ei ny kyrkje var på plass eit par år etter. Kven var arkitekten? Internett trør til: Hans Ditlev Franciskus von Linstow; same mannen som teiknna det kongelege slottet i Oslo. Rett nok er Vikøy kyrkje reist etter ei typeteikning, slik Rødlandshusa vart det for ein del tiår sidan, men likevel.

Altartavla er frå 1633, men kom på plass i den nye kyrkja først i 1985. Hovudmotivet er Jesus på krossen. Under dette er det to mykje mindre motiv som du må trø over altarringen for å kunna studera nærare. Kunstnaren er ikkje nemnt for nokon av maleria. Det første viser Jesu dåp i Jordanelva. Det merkelege er ei mor som sit på elvebreidda og ammar eit barn.

Det andre biletet viser koparslangen i øydemarka. Israelittane synda så fælt på vegen frå Egypt at Gud sleppte laus giftslangar mellom dei, og mange døydde. Men Gud angra. Han fekk sett opp ei stong med ein koparslange på. Alle som vart bitne av ein slange kunne berga livet ved å sjå på koparslangen. Det slår meg at Gud straffa israelsfolket ganske hardt mange gonger gjennom historia.