Fjord og himmel

Dagens sitat: – Atget visste ikkje at han var Atget. (Howard Adams)

Eugéne Atget var ein kjend fransk fotograf.

Dei fleste fotografar som tek mediet alvorleg drøymer. Til dømes at i morgon tek eg det beste biletet nokon gong. Eller at skal laga ei bok som alle vil elska. Eller at eg skal gjera ei reise der all konsentrasjon er retta mot fotograferinga. Det siste er litt farleg, for då kan ein gå glipp av mykje.

Eg har gjort ein avtale med fjord og himmel. Reiser ei bestemt ferjestrekning minst ein gong i veka og fotograferer det som er utanfor salongen. Dette vil eg gjera fram til om lag oktober.  Eg likar tanken på ein avtale med element som ikkje veit dei inngår ein avtale, og altså ikkje gjer det. Så får eg sjå kva som kjem ut av det til slutt. Helst vil eg at det skal bli ei bok.

Inspirasjonen kjem frå den japanske fotografen Hiroshi Sugimoto. Han er kjend for ein fotoserie der hav og himmel møtest, ikkje noko meir enn det. Eg ønskjer ikkje å kopiera han, men likevel å gjera det så minimalistisk som mogeleg. Himmel, fjord, og litt land, har uendeleg med variablar.

Samstundes gjev ei lang ferjestrekning høve til lesing og refleksjonar. Til visse tider er det få passasjerar, men ein sjeldan gong vert det utveksla ord mellom to ukjende. Det er heller ikkje å forakta.

Det øvste fotoet har eg kanskje vist før, dei to andre er nye.


Turist i Bergen, 3

Dagens foto treng nesten ikkje tekst, og ikkje har eg tenkt å filosofera noko særleg heller. Men byvandring er fint, særleg i gamle bydelar der trafikken er liten. Nordnes i Bergen byd både på harmonisk og forvirrande arkitektur. Nykirken står på Nordnes. Sentralt i byen prøver krokusen å mildna synet av det trøysteslause rådhuset.


Turist i Bergen, 2

I det førre blogginnlegget tok Roald Sundal med eit utdrag frå eit interju med ein fotostudent. Det var skræmande lesnad. Erling Kagge har skrive boka «Stillhet i støyens tid». Der viser han mellom anna til Ludwig Wittgensteins kjende utsegn: «Om det ein ikkje kan tala om, må ein teia», og «Det som kan visast kan ikkje seiast».

Dersom eit foto er så vanskeleg tilgjengeleg at det må følgjast av ein lang tekst eller tale, så er som oftast bortkasta på meg.

Kattane i Bergen finn du helst i dei gamle, tronge bydelane, som til dømes på Nordnes. Her blir katten tatt på alvor. Den svarte katten som sit over teksten CYK, ser ganske frisk ut. Ikkje veit eg kva ordet CYK tyder, og same kan det vera. Og ikkje aktar eg å finna ut om «Farlig katt» verkeleg er farleg. Eg vil ikkje risikera ein pelsdott med klør hengande om halsen.

Kattediktet til Olav H. Hauge fann eg for nokre månader sidan på ein skule i Ulvik, og så dukka det ganske nyleg opp på eit gamalt hus på Nordnes. Skulle teksten vera vanskeleg å lesa, så står det: «Katten sit i tunet når du kjem. Snakk litt med katten. Det er han som er varast i garden.»


Teknisk engelsk

Dette er eit ekte intervju, henta frå Oslo Kunstfotoskole si norske nettside. Intervjuet omhandlar ei fotoutstilling med intervjuobjektet sine sjølportrett. Les og lær.

L.A.B-S: What are the implications of choosing the word ‘beyond’, as opposed to ‘behind’ the veil for the title of your latest series Beyond the Veil?

G.M: Since several of my works contain some kind of drapery, to use ‘behind’ would be a mere description of what you see and would give no encouragement to go any deeper. ‘Beyond’ brings ambivalent notions to the work. The ‘veil’ doesn’t have to suggest a covered-up physical space; it might refer to a different type of concealment that has to do with the mind and the body.

L.A.B-S: This new series has shed the more narrative framework of the Plucked series, shown at MELK, Oslo, in 2010. Where Plucked placed its subjects within the confinements of the home, Beyond the Veil has no such references or narrative. Its surroundings are neutral, allowing the subjects’ performativity to surface.

G.M: Yes, definitely. The staged approach is a strategy to let the viewer know that the images have been made from nothing, and for a reason – in a sense it calls out for closer inspection. And by narrowing the storytelling part, I want to create an openness that facilitates the viewer's subjective notions instead of a specific reading as such. The unresolved scenarios help this approach along, as there’s no immediate interpretation to hand.

L.A.B-S: Your visual language brings to mind glossy mags and even soft porn, with a lot of unintrusive nudity. Why use this language?

G.M: The challenge is to bring in a language rarely seen in the gallery, questioning what that kind of decontextualising or mixing of genres does. I mean, they might seem a bit too much, but that doesn't make them any less serious. My aim is to present something enticing, and hopefully it'll serve as a threshold for further readings, in this case about gender issues and the self.

L.A:B-S: Underscored by the use of mirrors in some of the work.

G.M: Yes, I'm not that interested in the theoretical aspects of the mirror in photography. It's rather a tool for how we scrutinise our own selves and the selves of others; how we relate to being looked at and how we look at each other. Take for instance Double Exhaustion depicting a young woman mirroring half her body positioned on the floor, her legs spread on either side of the full-sized mirror. At first glance it's a sexualised theme, it plays with the male gaze, but for me her own gaze is just as important. In today's image culture how do we mirror ourselves? Through which eyes do we see? The image widens the series, which contemplates the human condition through a myriad of images.

L.A.-S: Yes, because the other subjects within this series are male, so she adds complexity simply by her gender. It's not this one idea of masculinity, but in what way we view the images. 

G.M: Masculinity and male sexuality have changed a lot in just one generation. My father and I had vastly different expectations put on us as young men, especially when it comes to ideals concerning the body. The male nude is a scarcity, and I decided early on that one of my focal points would be just that: semi-nude guys. It doesn't have to be about homoeroticism, though it is a possibility that it might be seen that way, which I have no problem with – I even find it fruitful. It underpins a big part of my project, dealing with how we read images in our everyday lives. It's interesting and unpredictable what happens when one starts to cross genres or decontextualise an image. It baffles people, but further still, it confronts the viewer's prejudice and self-awareness.

Sitat slutt.

Turist i Bergen, 1

Først, dagens sitat: – Det finst folk som trur eg ikkje skjønar kva eg har gjort. Men det merkelege er at eg har gjort det! Dersom du veit kva du søkjer og ser etter, så veit du òg kva du gjer. (Harry Callahan, fotograf)

Turkameraten og eg var nyleg turistar i Bergen. Befriande å ikkje måtta prestera noko. Å fotografera som turist er eit privat oppdrag. Poenget er opplevinga.. Om bileta vert gode, så er det ein bonus. Målet denne gongen var mellom anna Akvariet på Nordnes. Inngangsbilletten er dyr, men verdt det for den som gjev seg god tid. Me fekk mellom anna med oss trening av sjøløver. Dei kraftige og smidige dyra boltra seg, ja, som sjøløver i vatnet. Eg stod ved kanten av bassenget, og det var uråd å føresjå kva som ville skje frå sekund til sekund. Eit moderne kompaktkamera er er ikkje av dei kjappaste. Kombinasjonen tregt kkamera og treg hjerne fører til at mange av høgdepunkta er passerte når biletet endeleg er festa på brikka. Det desiderte høgdepunktet fekk eg ikkje med meg på anna vis enn at vatnet fossa over meg då ei av sjøløvene landa i vatnet éin meter frå meg.

Ytterst i Nordnesparken fall eg for kvinna med denne sydvesten. Ho var villig til å posera. Med ryggen vendt mot meg skulle ho fotografera Byfjorden og Askøy. Det ho gjorde, var å ta ein selfie (sjølvportrett) der eg ruva i bakgrunnen. Eg har ein mistanke om at biletet var på fjaseboka like etter det var tatt.


Dagens sitat I

– Folk seier dei treng å uttrykkja kjenslene sine. Eg er sjuk av slikt. Fotografering lærer deg ikkje korleis du skal uttrykkja kjenslene; den lærer deg korleis du skal sjå.

Sitatet av fotograf Berenice Abbott er attgjeve i ei bok om ein annan fotograf, Harry Callahan. Boka er full av sitat som kan vera tankevekkjarar for oss som fotograferer. Eg kjem til å ta med mange av dei på bloggen etter kvart (Nokre har eg sitert tidlegare, men folk gløymer så fort…)

I tida framover kjem eg til å leggja ut færre foto på bloggen, kanskje berre eitt til to om gongen. Eg tenkjer ofte at eg har så lite å bidra med, men eg vert irettesett om eg seier det høgt. Eg kan også seia høgt at eg er ein sabla flink fotograf, og då får eg høyra at eg må jekka meg ned. I dag bladde eg fort gjennom ein del fototidsskrifter i min lokale Narvesen-kiosk. Det gav meg ikkje så mykje. Som eg har sagt før, mengda av bilete gjer meg blind. Eg må mura meg inne skal eg kunna pusta fritt.

Dagens foto er begge av industriell karakter, ting som er på veg inn i den evige gløymsla. Den rustna strengen fiska eg opp av ein vasspytt. Dei store konstruksjonane, som kan likna på innmaten i eit urverk, er kabeltromlar 6-7 meter i tverrsnitt. Alt har sin sjarm.




Post mortem

Alltid kjekt å få blomar. I beste fall takkar dei for seg etter ti dagar. Kronblad fell på kjøkenbordet. Eg oppdagar ei ny verd som eg oversåg då tulipanane var på sitt finaste. Eg undrar meg alltid over kva det er som bestemmer form og linjeføring på det som veks opp av jorda (eller steinullmattene). Uansett er det stort å oppleva det, og å meditera litt over det store i det små. Sett i eit større perspektiv er livet til ein tulipan berre litt kortare enn mitt eige, så kva fyller eg det med? Det er på tide å slutta å krangla med kona.



Om å ta ferja til skogs

Frå øya eg bur på kan eg ta ferje til fire ulike stader. Øya er også landfast, men for meg i feil retning. Sist veke bestemte eg meg for å reisa med ei av ferjene, som passasjer utan bil. Det gjorde godt med den førti minutts lange overfarten og ei god bok som sjeleføde. Då ferja la til kai kunne eg gå rett inn i ein skog femti meter unna, på stiar eg ikkje hadde lagt merke til før. Skogsinteriør er vanskelege å fotografera. Så eg let stort sett kamera henga over skuldra og gledde meg i staden over ein skogsbotn så mosegrøn, mjuk og trygg som eg ikkje hadde opplevd maken til. Ferja låg og venta då eg kom ned att, og la til fjords straks eg var komen om bord. På ein lite trafikert dag kunne eg kanskje opplevd å vera den einaste reisande. Forbløffande kor mykje samfunnet spanderer på ein enkelt person.

Som du straks ser, er det eine motivet gjort negativt. Straks forvandla dei små grøne blada i skogbotnen seg til ein liten flokk sommarfuglar som flagra over biletflata.


Kutt ut

Japanske Fumio Sasaki har skrive boka «farvel, ting» om korleis bli lukkeleg med færre ting.

Sasaki var mellom anna ein flink fotograf, og hadde menge eldre kamera på stas i hylla. No er dei vekke, alle saman. Han har òg kasta ei mengd foto.

Spaltisten Tim Clinch i Black+White Photography er også luta lei den enorme mengda  bilete som dagleg pressar mot netthinnene. Han rår fotografar til å roa seg. Prøv eit år å leggja til sides mesteparten av fotoutstyret. Avstå frå gatefotografering. Avstå å etterlikna motiv det har gått inflasjon i, som til dømes mjølkekvite fossar/vatn og utviska skyer.

Men ikkje høyr på det mora di seier! Fotografér av hjartans lyst, og imitér av hjartans lys! Klassikaren Ansel Adams har rett nok gjort det meste betre enn deg, men eg vart forskrekka (og letta) då eg oppdaga nyleg at Adams også har presentert foto som ikkje er mykje å skryta av. Han er ikkje Gud. Det er berre sunt å kopiera dei gamle meistarane, så sant målet er å frigjera seg frå dei og skapa sitt eige uttrykk.

Er du ihuga fotograf, så kast 90 prosent av fotoa som er tiltenkt harddisken. I ettertid vert dei likevel sjeldan tatt fram og sett på. Det er hjarteskjerande.

Tre av motiva nedanfor er knytte til sjøen. Plastposar fotograferer eg stadig, og det er ikkje mange som hamnar i arkivet. Dette er ein av eg likar.


Får ikkje tak i det

Kunst blir uangripeleg dersom det ikkje er lov å harselera med han. Eg opplever like mykje at ein del av samtidskunsten driv ap med meg og mange andre. Eg godtar at eg ikkje skjønar, og at eg kanskje går glipp av noko stort. Men dermed vert også kunsten likesæl eller lattervekkande for meg.

Kunsten til Lisboa-baserte Emily Wardill har ein slik verknad. Fram til 26. mars stiller ho ut i Bergen Kunsthall. Arbeida er delt i tre under fellestittelen «Matt black and rat»:

1. Film fordelt på to rom

2. Skjorter på vegg

3. Bokstavar fordelt tilfeldig på mørke, innramma flater (rayogram)

Fem skjorter er dyppa i gipsvelling og hengde på vegg etter dei er størkna. Berre ei skjorte på kva vegg. I det største rommet er eine langveggen ubrukt. På golvet gaular ein høgtalar. Bokstavane i den eine ramma er strødde tilfeldig på flata. På den andre dannar dei spegelvende personnamn. Eg forstår det ikkje, og grip difor til bruksrettleiinga. Kunstverka  « – handler om kommunikasjonens ugjennomtrengelighet. I disse arbeidene iverksettes ulike tilstander av flytende omskiftelighet og overskridelse, hvor fysiske gjenstander antar talens poetiske og flertydige tonalitet.» Som eg skulle sagt det sjølv.

«Både skjortene (som referer til origami) og rayogrammene (som refererer til konkret poesi), er uttrykk for én forms ønske om å bli til en annen form; flatt papir som forsøker å bli tredimensjonalt eller ord som vil bli bilder.» Som eg skulle sagt det sjølv. Når forklaringa ikkje skjønar seg sjølv og hyller seg inn i steinull, glava, saueull og tjukk røyk, då er det på tide å koma seg ut i frisk luft.

Det siste fotoet er mitt. Her drøftar eg, i ein visuell parafrase, forholdet mellom marxistiske teoriar og den endelege løysinga slik proletariatet opplever det, sett i lys av postmodernismens eskapisme. Nesten som eit gravferdsrituale: Av blod er du komen, til blod skal du bli.

I går var det null grader, eit tynt islag på vatnet med eit tynt snølag og eit tynt lag med sol oppå der att. Forstå det den som kan.